Een Spaanse begrafenis

Vorige week heb ik voor het eerst in Spanje een begrafenis meegemaakt. Eigenlijk voel ik nog steeds vooral ongeloof.

Vorige week woensdagochtend kreeg ik van een vriendin het bericht dat haar moeder afgelopen nacht was overleden, na een kort en hevig ziekbed. Ik kon het niet geloven. Ik had haar moeder een maand ervoor nog gesproken. We hadden de laatste tijd niet meer zoveel contact, maar wel een intense band met elkaar.

Adela: lieve, hartelijke, vrolijke en sterke vrouw, tweede helft 60, wonende in Álora. Zij verkocht huizen in de regio via de Britse makelaars. Zo hebben we haar ook ontmoet, omdat we hier vier jaar geleden al rondkeken naar huizen. Gaandeweg kregen we steeds meer contact en op een dag nodigde ze ons thuis uit. Wat een gevoel van welkom gaf dat. Het was nog maar in ons eerste jaar hier, we kenden bijna niemand en soms voel je je dan alleen zonder je familie en vrienden. Ik weet nog dat ze in onze eerste zomer in Álora met een pan vissoep voor onze deur stond, omdat ze had gehoord dat ik koorts had. Wat een schat! Ze stelde haar dochter aan ons voor en zij heeft ons enorm geholpen met integreren en is een vriendin geworden.

Adela was gek op de kinderen, ze knuffelde ze, zoals alleen Spaanse oma´s dat kunnen, zo ontroerend. Voor Isabel en Sebastiaan was ze hun surrogaat oma. Ze zei altijd tegen ons dat ze familie voor ons wilde en zou zijn, en dat de deur altijd open stond! We bezochten haar vaak dat eerste jaar. Ze ging met de kinderen de sinaasappelboomgaard in en plukte met hen tassen vol sinaasappels. Eigenlijk was ze doodbang voor slangen maar met de kinderen en de herrie erbij, ging ze ons moedig voor. Tegen vijf uur, het moment van de merienda (kleine maaltijd tussendoor) stond de tafel in een ogenblik vol met taartjes, broodjes, lekkere olijfolie, zelfgemaakte worsten, soepen en meer. Alles moest geproefd worden, ze kende zoveel mooie en smaakvolle gerechten. Ze was een inspiratiebron voor me.

Terug naar die verdrietige dag. Ik had het bericht vernomen en vroeg haar dochter of we nog naar de begrafenis konden komen, of dat er een ander moment was om afscheid te nemen. Ze berichtte me terug dat dezelfde dag nog haar crematie zou zijn. Om zes uur was er nog een mis.

Ik nam mijn hele familie mee naar de mis. Mijn kinderen waren stil en ingetogen. Zij waren overigens ook de enige kinderen. Zelfs de kleinkinderen van Adela waren er niet bij. Ik heb dat nagevraagd bij een vriendin en zij wist me te vertellen dat overlijden in zeker Zuid-Spanje nog een taboe is en al helemaal voor kinderen. Men wil de kinderen behoeden voor het verdriet en het sterven. Toen ik haar vertelde over hoe ik gedurende een aantal dagen afscheid had kunnen nemen van mijn moeder, was ze zeer verbaasd daarover. Daar had ze nog nooit van gehoord.

Tijdens de onpersoonlijke mis, zei mijn jongste op een gegeven moment: “Mam, ik wil nu naar Adela toe”. Hij was het wachten zat. Na een half uur werd de kist weggereden en ging de familie weg. Het was klaar, over. Iedereen ging naar huis. In nog geen 24 uur tijd was ze overleden, werd er afscheid van haar genomen en werd ze gecremeerd. Voor mij ging het gewoonweg te snel.

De dagen erna had ik nog wat contact met haar dochter. Ik vroeg haar hoe het met haar ging. Ze antwoordde dat ze “in puin lag”. Ze vervolgde: “Mijn moeder hield van jullie, jullie zijn familie en de deur blijft voor altijd openstaan.” Ontroerend.

Een dag geen school…?

Familiebezoeken zijn altijd bijzonder, zeker als je elkaar weinig ziet. Het wordt snel laat (de familie heeft lekker vakantie) en dan wordt het afscheid nemen niet altijd makkelijker, vooral niet van je nichtjes.

Vandaar dat de volgende dag een beetje een ´off day´ was. We konden onze kinderen meteen na het iets verlate ontbijt weer afleveren bij school, waarbij door mijn hoofd schoot dat ze dan weer ´hard´ aan het werk gingen met lezen en schrijven. Maar ik voelde tegelijkertijd een aandrang om zelf met hen aan de slag te gaan, hen mee te nemen in de wondere wereld van de natuur, creativiteit en voeding.

IMG_2804

Ik besloot mijn laptop en actielijst te verzetten naar de ´avond´ en de schooltijd met hen door te brengen. Wat een plezier en vrijheid! Ik gaf ze allerlei opdrachten. Kleuren van emoties in een gezicht, zoeken van bladeren om ze daarna te verven, verven met wattenstaafjes, stoepkrijten, afgewisseld met gym oefeningen, het maken van citroenlimonade en ijsblokjes in uitgeperste citroenhelften en een overheerlijke havermout-bananancake.

WP_000214 WP_000217 (1) WP_000216

De schooltijd vloog voorbij en na het middageten was het de hoogste tijd voor een verfrissende duik in het zwembad! Waarna mijn jongste vroeg: ´Mam, gaan we nu weer gymmen?´

Keuzestress in Nederland

Deze blog draag ik op aan mijn dierbare oud-collega uit Rotterdam!

We zijn net terug van een week Nederland. Familiebezoek. Bepakt en bezakt keren we terug met komijnekaas, leverworst, pindakaas, hagelslag, drop, oja ook  nog ´schuddebuikjes´ (nog nooit had ik daarvan gehoord, vroeger namen we speculaasjes op brood. Als ik mijn dochter vraag waar ze later gaat wonen in Spanje of in Nederland, reageert ze droog: `In Nederland natuurlijk, dan kan ik tenminste altijd wat lekkers op mijn brood doen.’

Hollandse producten

Typisch Nederlands al dat zoete broodbeleg. Het meest zoete beleg wat ze hier in Zuid-Spanje kennen is stokbrood met olijfolie en suiker. Tja, natuurlijk is er ook wel hazelnootpasta en jam. Maar meer smaken of kleuren zijn er eigenlijk niet. Dan Nederland, als we onze inkopen gaan doen in de supermarkt kijken mijn kinderen hun ogen uit: `Mama, is dat echt allemaal voor op  brood?’ Ik probeer nog hagelslag te vinden met het meeste cacao bestanddelen erin, maar nee hoor, mijn dochter is me te snel af en kiest de duo choco vlokken variant. Gelukkig hebben ze de knetterpasta nog niet gespot… Komt over een paar jaar wel.

Dan komen we bij de broodafdeling: eierkoeken, krentenbollen, ontbijtkoek, alles gaat mee naar Spanje. Thuis begint de keuzestress van de jongste (4): `Mam, ik weet echt niet wat ik moet kiezen, want als ik een eierkoek neem dan krijg ik geen ontbijtkoek hé mááám…’ Wat is het in Andalusië dan lekker simpel. Het is brood, brood of brood met worsten en kazen.

De Spanjaarden eten thuis geen boterham of broodje met kaas maar een stuk kaas met een stuk brood (gesneden plakken kaas kennen ze hier trouwens ook niet). Toen wij een keer de kaasschaaf pakten om plakken kaas te schaven voor het brood, werd deze met veel schik en interesse door onze Spaanse vrienden bekeken en gebruikt.

krentenbol

Mijn kinderen doen nu extra zuinig met al die Hollands-glorie producten. De jongste wil alles bewaren. Hij at zijn krentenbol tijdens de terugreis in drie etappes: in de trein naar het vliegveld een paar happen, in het vliegtuig nog een paar happen en daarna moest hij kiezen of hij een likkoekje zou nemen of verder ging met zijn krentenbol. Je snapt het al: weer keuzestress. Ik zal hem later adviseren om in Spanje te blijven wonen. Zodat hij af en toe in Nederland zicht tegoed kan doen aan al dat lekkers. Maar als zijn zus naar Nederland gaat…

Gastronomisch genot in de provincie Málaga in de maand april!

April is de maand van de eerste seizoensopbrengsten van het land. Hieronder volgt een opsomming van de gastronomische festivals in de provincie Malaga!
Genieten dus!

9 -12 april
Festival van de lente in de Malagueña keuken in Casabermeja
Dit is het moment om te genieten van de lente, het prachtige landschap maar vooral ook de smakelijke seizoensgebonden producten die uit de streek komen. Alle restaurants zetten zich in om lokale gerechten en wijnen te presenteren. Er zijn tapas en menu´s met alle lokale lekkernijen.

jornada Casaberjmeja

12 april
Feest van het vloeibare goud in Periana
In Periana worden als laatste van heel Andalusië de olijven geplukt. Het gaat om de exclusieve ´Verdial Velez´ variëteit. De olijven worden geperst in Periana en Riogordo en de olie heeft een reputatie van ´vloeibaar goud´, die grensoverschrijdend is. Juist op deze dag, 12 april, kunnen bezoekers de olijfolie proeven en kopen. Er worden die dag verschillende activiteiten georganiseerd, zoals proeverijen en er wordt tegen betaling een molenaarsontbijt geserveerd voor wie om tien uur al het dorp bezoekt.

Periana aciete

12 April
Sopa Mondeña
Ingeklemd tussen de Guadalhorce vallei, de Sierra de las Nieves en de Costa del Sol, ligt Monda, een dorp waar men nog leeft met de tradities, waaronder ook de culinaire tradities. Op zondag 12 april is iedereen uitgenodigd om de beroemde Mondeña soep te proeven. Deze soep valt binnen de categorie van ´brood´ soepen (zoals ook bijvoorbeeld de Sopa Perota uit Alora). Alleen onderscheid deze soep zich van de rest door het toevoegen van gedroogde tomaat, die voor een speciale smaak zorgt. Het festival begint om 12.00 uur op de Plaza de la Constitución. De soep zal worden geserveerd vanuit een enorme ´dornillo´ (houten kom) van anderhalve meter doorsnede. Daarnaast kunnen bezoekers genieten van een streekmarkt.

Monda

19 april
Fiesta del Campo Benamargosa
Dit dorp in de Axarquia, dat ook bekend staat als ‘Ribera Tropical’, is beroemd om zijn landbouwproductie. Ieder jaar wordt de opbrengt en veelzijdigheid van de landbouwproductie gepresenteerd aan de hand van een bijzonder gastronomisch evenement. Met dit evenement wil Benamargosa de bezoeker de traditionele recepten laten proeven zoals met de tomaten en de paprika´s, maar ook de exotische vruchten zoals avocado en mango’s. De mango jam die hier wordt geproduceerd is zeer smaakvol en krijgt steeds meer liefhebbers. Tijdens deze dag zijn er verschillende proeverijen en excursies.

benamargossa

19 april
Dag van de Morcilla worst in Canillas de Aceituno
Dit festival van de Morcilla Canillera wordt reeds 27 jaar gevierd en niet ten onrechte. De dorpsbewoners zijn trots op dit oudste gastronomische festijn en de uitstekende kwaliteit van deze bloedworst die bijzonder is door het toevoegen van ui. Deze wordt de dag voor de ´matanza´ (slacht) gehakt en gekookt om het scherpe accent eraf  te halen en daarna verwerkt in de worst. Begeleid door de lokale Moscatel wijn is de proeverij compleet.

25 april
Istán Food Fair
Istán combineert het festival van de culinaire tradities met de dag van de lokale citrusvruchten. Op deze dag kunnen bezoekers sinaasappelsap proeven, maar ook de lokale gerechten waarin citrusvruchten worden verwerkt. Parallel hieraan wordt de negende editie van de Ruta de la Tapa gehouden en is er een markt met ambachtelijke producten.

26 april
Dag van de miel de caña
Voor het tweede achtereenvolgende jaar zal Frigiliana haar beroemdste product presenteren: suikerrietstroop, oftewel melasse. In Frigiliana staat de enige fabriek in Europa waar de miel de caña nog wordt geproduceerd: El Ingenio Nuestra Señora del Carmen. .Op deze dag kunt u de fabriek bezoeken en aan de hand van tentoonstellingen, demonstraties en proeverijen bekijken hoe deze natuurlijke zoetstof geproduceerd wordt Ook kunt u in diverse lokale restaurants gerechten proeven die zijn bereid met deze bijzondere stroop.

26 april
Het feest van de ecologische asperges in de Sierra de Yeguas
In het noorden van de provincie Málaga op de grens met Sevilla verbouwt men in de Sierra de Yeguas niet alleen biologische asperges, maar ook andere biologische producten. Dit feest valt samen met de laatste oogst van de asperges.Tijdens dit festival kunnen veel biologische producten worden geproefd en gekocht. Onderdeel van de producten is de olijfolie met ecologische certificering, die al verschillende prijzen heeft gewonnen. Er zijn olijfolies met de mono variëteit zoals Arbequina en een bijzondere olijfolie is de Madrebulla limited edition.

26 april
Dag van de´ peulvrucht´ in Villanueva de la Concepción
De lente is het moment van het oogsten van deze peulvrucht (soort tuinboon). De peulvrucht kan geproefd worden in de bars en restaurants in het dorp en wordt gebruikt in onder andere stoofschotels, soepen en omeletten. Gedurende de dag zijn er rondleidingen door de landerijen waar de peulvruchten geoogst worden. Op de streekmarkt kunnen bezoekers ook de andere traditionele producten uit Villanueva de la Concepción proeven en kopen.

Semana Santa 2015

Andalusië herdacht met de afgelopen Semana Santa het lijden en dood van Christus met honderden processies. Het leverde wederom indrukwekkende en prachtige beelden op door heel Andalusië.

Honderden mannen maakten zich in deze Heilige Week op om de imposante tronen te dragen door de straten. Vrouwen kleden zich in hun zwarte gewaden met de kanten sjaal (mantilla) en de boetelingen hadden hun gewaden klaar gelegd.
In Alora is het één groot familie gebeuren. Op Heilige Donderdag (de dag voor Goede Vrijdag) lopen bijna alle kinderen mee in de processies met kaarsen. Op Goede Vrijdag is het hoogtepunt met de ¨Despedia¨ het afscheid van Maria en Jezus op het plein bij de Kerk.

altAgIWToM5sdpGuWLgQ4txNMVMS0tLkw3c-FGUY90e-tSj altAkkN0M1XiTJKNGcy8HtWseZbC0fo3M6GCBIy_BC8q_RY altAkWIHiqpG1KdVRn__9wIcE4xNMEz6FRNKKTkA8_GL_DS

Gastronomische tradities
Op Goede Vrijdag wordt er geen vlees gegeten volgens de Katholieke traditie. Bacalao (kabeljauw) daarentegen wordt bijna overal gegeten. Deze bacalao koopt men gezouten en gaat dan enkele uren (2-48 uur) in een waterbad om te ontzouten.

Bacalao en stokvis worden vooral gemaakt van kabeljauw en soms van koolvis. Bacalao is gezouten en gedroogd. Stokvis daarentegen is uitsluitend gedroogde kabeljauw en dus niet gezouten. Bacalao en stokvis hebben vrijwel dezelfde smaak en structuur maar vertonen kleine verschillen. De bacalao geeft een meer zoute en overheersende vissmaak. Stokvis heeft een minder nadrukkelijke vissmaak en behoudt zelfs na het weken een vrij stevige structuur

16393244719_2423278427_z
Na het ontzouten is de bacalao gereed om te gebruiken. Er zijn enorm veel recepten te vinden: kroketjes, tortillas met bacalao, soepen met bacalao en diverse stoofschotels. Op iedere menukaart is het terug te vinden, speciaal tijdens deze periode.

Hier volgt een recept van een soep met die vooral op Goede Vrijdag wordt gegeten met bacalao: Potaje Vigilia (Soep van de Wake)

Ingrediënten (voor 4 personen):
300 gram kikkererwten (niet geweekt)
300 g ontzoute kabeljauw (zie het einde van het recept ontzout kabeljauw)
300 gram verse spinazie (of snijbiet)
2 grote tomaten (ongeveer 500 gram totaal)
2 middelgrote uien (ongeveer 250 gram per stuk)
1 middelgrote wortel
1 helft van een knoflookbol en 2 teentjes knoflook extra
6 eetlepels olijfolie (ongeveer 60 ml)
1 theelepel paprikapoeder (Pimenton Dulce de Vera)
1/3 theelepel gemalen komijn
2 laurierblaadjes
zout
water

Bereiding
Laat de kikkererwten de avond ervoor weken (ze moeten tussen de 10-12 uur weken). Je kunt zien dat  de kikkererwten ongeveer het dubbele gewicht krijgen (in dit geval zou je ongeveer 600 gram geweekte kikkererwten nodig hebben).

Wanneer de kikkererwten zacht zijn en geweekt kunnen we verder met het recept. Laat de erwten uitlekken en doe ze in een pan met een liter water (4 kopjes water). Schil de ui en de wortel en pel de knoflook. Voeg bij de erwten de ui, wortel 1 laurierblad en helft van de knoflookbol. Plaats op middelhoog vuur.

Terwijl de kikkererwten koken maken we de sofrito (basis van de soep). Pel de ui en snipper deze zeer fijn. Hak 2 teentjes knoflook fijn. Neem een ​​grote koekenpan en plaats deze op een middelhoog vuur. Schenk de olijfolie erin. Voeg een laurierblad en de ui toe en bak de ui tot deze glazig is, voeg dan de knoflook toe.

Terwijl de ui en de knoflook bakken pellen we de tomaten en verwijderen we de zaadjes. Hak de tomaten heel fijn. Daarna voegen we de paprikapoeder en de tomatenstukjes toe en laten we het mengsel op een laag vuur ongeveer 10-15 minuten zachtjes pruttelen tot de tomaten zacht zijn geworden.

Daarna voegen we de spinazie toe. Als het niet in één keer lukt dan kan het ook in twee delen. Roer het goed door het mengsel tot het gaan slinken. Zet het mengsel dan even apart.

Wanneer de kikkererwten gaar zijn verwijderen we de groenten (ui, wortel en knoflookbol) Voeg de kikkererwten bij het groentemengsel. Roer goed en als het te dik is voegen we een beetje kookvocht van de kikkererwten toe.

Zet de pan op het vuur en voeg komijnpoeder en de ontzoute kabeljauw (verkruimeld of in stukken gesneden) toe. Meng voorzichtig zodat de kabeljauw niet helemaal uit elkaar valt. Laat een paar minuten zachtjes koken tot de vis gaar is (gaat heel snel).

Proef of het gerecht zout genoeg is, houd daarbij rekening met de kabeljauw die al zout is.
Buen Provecho, Eetsmakelijk!

Zoetigheid
Een zoetigheid die veel wordt gegeten tijdens Pasen zijn de Torrijas. Sneetjes wit stokbrood, geweekt in de melk met kaneel en gebakken in olijfolie. Ze lijken heel veel op wentelteefjes. Ze worden koud gegeten en zijn iets steviger dan de wentelteefjes. Héérlijk!

3427236864_39eca648b5_b

Camino del Rey, avontuurlijk wandelen!

Niet voor Angsthazen!

web-caminito-rey-epa-v2(1)

photo independent. co.uk

Tweeëndertigduizend geïnteresseerden hebben reeds een toegangsbewijs geboekt via caminitodelrey.info. Het boekingssysteem draait overuren en heeft al menigmaal iemand teleurgesteld vanwege het vastlopen van het systeem. Maar laat ik nou net één van die gelukkigen zijn die in april de Camino del Rey mag betreden. Geen centje pijn overigens, Ik heb de website bezocht, datum gekozen en geboekt. Binnen de kortste keren kreeg ik een bevestiging met twee uit printbare toegangsbewijzen. De dag erna hoorde ik bij een netwerkbijeenkomst dat ik echt heel veel geluk had gehad. Bijna iedereen was gefrustreerd omdat het boeken niet gelukt was. Die dag las ik ook over het aantal reserveringen: 32.000. Het eerste half jaar na de officiële opening is de entree namelijk gratis. Misschien heeft het daarmee te maken?

Desfiladero

Overal wordt over de Camino del Rey geschreven, de Lonely Planet (travelguide) heeft het opgenomen in the worlds hottest new travel experiences for 2015: 
´From the end of March, Spain will reopen an infamous Andalucian hiking path that was branded the world’s scariest walkway and closed to the public in 2001 after five people fell to their deaths. The Caminito del Rey has been considered too dangerous for walkers for the past 14 years, but local government funding has reinforced the pathway and added extra security measures to make it finally safe for public use once again. The 3km walkway hugs the sheer cliff face 100m above river level, snaking around the Garganta del Chorro (El Chorro Gorge – also known as the Desfiladero de los Gaitanes) near Málaga

camio

De bouw van de loopbrug startte in 1901 en werd voltooid in 1905. Het oorspronkelijke doel was om een pad te creëren voor werknemers om bij de twee waterkrachtcentrales te komen. Het werd ook gebruikt als transportroute voor materiaal en apparatuur. Het kreeg zijn naam `Camino del Rey´ in 1921 toen koning Alfonso XIII het pad gebruikte om de nieuwe dam te bereiken en ter plaatse de inhuldiging deed.

el chorro

De Camino del Rey ligt in één van de mooiste gebieden van Andalusië. Omringd door hoge bergen, rotsen en prachtige azuurblauwe stuwmeren (Embalses del Chorro). Voor wandelaars, klimmers, fietsers en vogelaars  is dit gebied zeker een bezoek waard. Over een maand ga ik eens een kijkje nemen, zonder kinderen, want die mogen onder de acht jaar niet mee! Gelukkig maar, want het is zonder meer spectaculair!

Wie durft?

Video Camino del Rey

 

Huiswerk en opvoeding vanuit de kleuterschool

13

Wat ben ik toch blij met schoolgaande kinderen. Mijn kinderen hebben een ritme en ik heb een ritme. Bovendien vinden ze naar school gaan best fijn. Hoewel, mijn driejarige zoon die nu sinds september naar de kleuterschool gaat, vraagt bijna elke dag: “is het al weekend?”

Het Spaanse onderwijssysteem geeft mij veel te denken en te leren. Op de kleuterschool begint het al: ik zie hele gedreven juffen waarbij ´leren´ en gezag voorop staan. Kleuters worden in rijen opgesteld en gaan vervolgens naar hun eigen lokaal. De ouders moeten buiten blijven staan. Alleen bij de allerkleinsten mogen de ouders hen aan het einde van de schooldag bij de deur van de klas ophalen.

Ik had al gehoord dat kinderen op de basisschool huiswerk meekrijgen naar huis. Maar op de kleuterschool? Inmiddels krijgt mijn oudste van vijf jaar een hele map met opdrachten mee. Enige verzachtende omstandigheid: ze mogen er bijna de hele week over doen. De juf zegt opgewekt dat elke dag een blad met opdrachten maken prima werkt. Mijn oudste heeft er vaak geen zin in en ik kan haar geen ongelijk geven. Ik moedig haar liever aan om buiten te spelen. Maar mijn klomp brak echt toen mijn driejarige naar huis kwam met een map met zo´n vijf velletjes met opdrachten onder zijn arm. Hij neemt het zeer serieus op en wil zijn huiswerk maken. “Mam, wat moet ik hier doen?”

ficha-moscas

De juffen zijn overigens niet bang om zich in opvoedkundige zaken te mengen en daar adviezen over mee te geven aan de kinderen. Zo vertelde mijn oudste laatst dat je niet de hele dag televisie mag kijken, want dat is niet goed. Sommige kinderen uit haar klas doen dat overigens wel. Andere zaken komen aan bod, zoals: poets je tanden, hoe laat ga je naar bed, of eet gezond en snoep weinig. Dat laatste vond ik interessant, want ik hoor Isabel weleens vertellen dat ze op school snoepjes krijgen omdat het regent en ze dan niet naar buiten kunnen gaan om te spelen. Troostsnoepjes soms?
Een keer was Isabel lelijk gevallen en belde haar juf me om haar op te halen, want het ging niet zo goed. Toen kwam mijn jongste ook meteen aanrennen en ik had al bedacht dat ik ze beiden lekker mee naar huis zou nemen. De juf dacht daar anders over. Ze probeerde Sebastiaan te verleiden om te blijven en ze bood hem drie snoepjes!

snoep

Ik noem de kleuterschool een mooie ervaring. En thuis krijgen ze gelukkig alle tijd en liefde van de wereld om te experimenteren, (letterlijk en figuurlijk) buiten de lijntjes te kleuren en te spelen (buiten). Dat huiswerk? Ach dat komt wel weer…